Մշակույթը՝ առաջնորդող լո՞ւյս, թե՞ ծանր բեռ

Շատ տարիներ առաջ Ամիր անունով մի ծեր մարդ որոշեց իր հայրենիքից մեկնել հեռավոր երկիր։ Նա իր հետ վերցրեց փոքրիկ պայուսակ, որի մեջ իր պապենական այգու հազվագյուտ և գեղեցիկ ծաղիկների սերմերն էին։ Այդ ծաղիկները խորհրդանշում էին նրա մշակույթը, հիշողությունները և ինքնությունը։

Երբ Ամիրը հասավ նոր երկիր, առաջին բանը, որ արեց, սերմերը տնկելն էր իր հայրենիքի հողով լցված կաթսայի մեջ։ Նա կաթսան դրեց պատուհանի մոտ, ջրեց այն և ամեն օր կարոտով բանաստեղծություններ կարդաց դրա համար։ Բայց ծաղիկները չէին աճում։ Օրերն անցնում էին, հողը չորանում ու կոշտանում էր, և Ամիրը սկսեց կարծել, թե իր արմատները մահանում են։

Մի օր հարևանության մի ծեր այգեպան անցավ Ամիրի տան մոտով և տեսավ նրա տխրությունն ու դատարկ կաթսան։ Այգեպանը հարցրեց. «Ինչու՞ այս ծաղիկները չեն աճում»։ Ամիրը տխուր պատասխանեց. «Սրանք իմ հայրենիքի սերմերն են։ Գուցե այս երկիրը չափազանց սառն է կամ չափազանց օտար նրանց համար»։

Այգեպանը ժպտաց և ասաց. «Սերմերը վնասված չեն, բայց դու դրանք տնկել ես անցյալից պատրաստված բանտի մեջ։ Դու փորձում ես պահել դրանք հին հողի մեջ, բայց այս սերմերին պետք են նոր հողի սննդարար նյութերը, որպեսզի ծաղկեն։ Եթե ուզում ես, որ դրանք աճեն, պետք է քո հողը խառնես այս երկրի հողի հետ»։

Ամիրը տատանվեց։ Նա վախենում էր, որ օտար հողը իր հողի հետ խառնելը կվնասի ծաղիկների իսկությանը։ Բայց վերջում համաձայնեց։ Նա խառնեց հողերը, նորից տնկեց սերմերը և դրանք դրեց այգում։

Մի քանի շաբաթ անց բողբոջներ հայտնվեցին։ Ծաղիկները ճիշտ նույնը չէին, ինչ նրա պապենական այգում։ Դրանք ունեին ավելի վառ գույներ և ավելի ուժեղ ցողուններ՝ հարմարեցված նոր երկրի կլիմային։ Դրանք անցյալի իսկության և ներկայի ուժի զարմանալի համադրություն էին։

Այդ օրը Ամիրը հասկացավ, որ մշակույթը անշարժ գանձ չէ, որը պահվում է կաթսայի մեջ։ Այն կենդանի բան է։ Նրա մշակույթը նոր երկրում չէր մահացել. այն փոխել էր իր ձևը, որպեսզի կարողանա ապրել, աճել և ծաղկել ավելի գեղեցիկ, քան երբևէ։